Eind van het jaar, tijd om terug te blikken. Niet noodzakelijkerwijs op slechts het afgelopen jaar - per slot van rekening hebben ontwikkelingen een langere adem.

Ik voel me thuis in dit huis. Dat was een jaar geleden wel anders. Stijf van de stress, na een driedubbele verhuizing voorafgegaan door het organiseren van een dorpsfeest, lag ik hier de eerste weken nachtenlang op het randje van de slaap, de oren gespitst op elk onbekend geluid dat onraad kon betekenen. Geritsel, gekraak, een bonk. Mijn geest had zich nog lang niet om dit enorme pand kunnen vouwen, veel ruimtes, hoeken en gaten vielen buiten mijn controle - voor mijn gevoel tenminste. En als er dan een steenmarter donderjaagt over de dakspanten en achter het plafond (terwijl je niet weet dat het zo'n beest is), dan zit je om de haverklap rechtovereind in bed. Inbrekers? Instortende muur? Omvallende schoorsteen?

Het riep primordiale angsten in me op. Als ik ooit dement wordt, komen -vrees ik- die angsten weer de kop opsteken. Niet te veel bij stil staan. Die periode is nu voorbij. Het huis heeft de zware herfststormen goed doorstaan. En áls zo'n hoge boom van het kerkhof door mijn schuurdak valt, heeft de Hervormde gemeente van Paesens een daverende schadeclaim te verwachten. Ik ben overigens verzekerd.

Ik voel me thuis in Friesland, nu, na bijna tien jaar. En hierover ben ik minder gerust. Het betekent namelijk ook dat de spanning uit deze vrijwillige ballingschap weg is. Die spanning heeft de afgelopen jaren als een motortje gewerkt dat mij aan de gang hield, me heeft aangejaagd, en waardoor ik ook af en toe zelfs uit de bocht dreigde te vliegen. Ik moet opnieuw op zoek naar het putje waaruit ik kan scheppen.

De projecten HOMUNCULUS en VIDE/VOID hebben me veel inzicht, en zelfs een expositie in Groningen opgeleverd. HOMUNCULUS had ik nodig om los te komen van de samenwerking met Katja Berkenbosch (terugdenkend aan die desastreus verlopen expositie in het Glazen Huis in 2011), een samenwerking waar ik bergen tijd en energie heb gestoken, maar waar niets voor terugkwam. Integendeel: ik werd erdoor van mezelf vervreemd, en moest opnieuw uitvinden hoe ik me verhoud tot de materie. Dat heeft tot verdieping geleid, gelukkig.

Met VIDE/VOID heb ik zoiets als een mijlpaal bereikt, wellicht zelfs een eindpunt. Ik weet nog niet hoe ik vanaf hier verder ga, al heb ik wel wat ideetjes. Duidelijk is wel dat nu een periode van consolideren is aangebroken. Dat ik beeldend kunstenaar ben is nu wel duidelijk, met name ook omdat galerie Forma Aktua in Groningen me eigener beweging heeft gevraagd de serie HOMUNCULUS te komen exposeren, en dat doen ze niet zomaar! 

Mijn eigen expositieruimte gaat in maart functioneren voor een breder publiek, tijdens de Kunst-aan-huis open-atelierroute Lauwersland. Wat ik daarna met die ruimte ga doen weet ik nog niet: alleen eigen werk uitstallen, of ook werk van anderen en dan meer aan de weg timmeren met publiciteit en zo.

Er blijven nog wel wat vragen en twijfels hangen. De komende tijd vul ik deze overwegingen wellicht nog aan.

Jammer. Zojuist gebeld door iemand van de commissie die daar over gaat: mijn plan voor een 'soundscape' in de de Grote Kerk van Dokkum is afgekeurd. "Het heeft niets met God, geloof en Bonifatius te maken". Tja.

Ik wilde me, middels zelfstudie, weer eens verdiepen in de verhouding tussen sacrale en profane ruimte. De stof ligt voor het oprapen!

Het idee voor een soundscape in de Grote Kerk in Dokkum groeit. Ik wil daar, tussen de oude muren en onder de hoge gewelven, de zee laten ruisen. 'Nave' lijkt me een goede naam. Het is het Latijnse woord voor schip, maar ook (in het engels m.n.) voor het (midden)schip van een kerkgebouw. Via de koster weet ik nu welke commissie ik moet hebben, en wie de contactpersoon is.

Waarom de in Grote Kerk? Waarom niet bijvoorbeeld in de Waag, vanouds het centrum van handel en scheepvaart? Nee, de Grote Kerk en de zee zijn beide ruimtes met een grote symbolische lading, en zo stelt 'Nave' ook de verhouding tussen sacrale en profane ruimte aan de orde. Ik wil hier nog eens verder induiken, middels literatuurstudie.

En de Waag, dat is inmiddels horeca. Daar zeegeluiden laten klinken roept gevoelens op van strandtent en vakantiepret. Mij te plat!

Inmiddels ook een eerste ontwerp gemaakt voor een infofolder voor achter in de kerk. Ik vind het leuk als het publiek zich wat afvraagt, maar het publiek heeft ook recht op een antwoord, lijkt me.

Dave Kooi, internet strategist te Anaheim, California, heeft mijn digitale portfolio gezien en noemt mijn werk "Art with an Awesome edge".

Dus!

Zo leerde ik ook Robert (Bobby) Bennett jr. kennen. Hij studeert momenteel aan de kunstacademie in Portland, Maine. Hij maakt installatiekunst, net als ik. Zie http://robertbennettjr.wordpress.com/. We zijn inmiddels Facebookvrienden.

Over de Leegte. Waar het in VIDE/VOID om draait.

Dat niets in dit universum op zichzelf bestaat, maar altijd slechts in relatie tot iets anders, tot al het andere. Dat dus niets absolute betekenis heeft, behalve gezien vanuit een bepaald standpunt- dat zo’n standpunt altijd relatief is, en dat dus ook ‘betekenis’ relatief is. Alles is waar. Maar niets is helemaal waar. Dat is de Leegte.

Dat ik niet met mezelf samenval. Dat ik ten diepste relationeel ben, maar óók daarmee niet samenval. Dat ik “ik” kan zeggen, alsof ik het over iemand anders heb. Dat mijn zelfbewustzijn mij scheidt van mezelf (voor u leze men hier evengoed ik, alsof je in een spiegel kijkt):
“Dat ik u zien moet, en u niet kan zijn,
Van u gescheiden door mijn eigen ogen –
Het doet, als een geboorte, pijn.”

Toen ik pas geboren was en me nog niet bewust van mezelf, toen viel ik samen met mezelf. En straks, als ik zo dement zal zijn als een gummetje, en me niet meer bewust ben van mezelf, zal ik weer met mij zelf samenvallen. Ook dat is de Leegte.

Dat ik Luís moet missen. Dat wij oprecht van elkaar gehouden hebben, maar dat we dat nooit volledig hebben kunnen verwezenlijken; zie hierboven de woorden van Vasalis. Ook de eigenliefde speelde een rol, en stond ons in de weg. Wij konden niet samenvallen met elkaar, behalve misschien op momenten van de hoogste extase, die er goddank ook waren. Ook dit is de Leegte.

We hebben elkaar ook veel pijn gedaan. En ik was niet bij hem, toen hij stierf, hoewel hij me dat zo nadrukkelijk had gevraagd – ik heb op de verkeerde manier voor mezelf gekozen. Als ik íets zou moeten noemen, uit mijn leven, waarvan ik spijt heb en waarover ik mij schuldig weet, dan is het dit. En dit is de Leegte.

Dat ik het ‘creatieve moment’ niet kan laten voortduren. Dat ik me bewust ben van het ‘creatieve moment’, maar altijd achteraf, als het voorbij is (en god geve dat ik het heb weten te gebruiken!). Dat taal, ‘het woord’, scheidt, ons scheidt van elkaar net zoveel als het ons verbindt, ons scheidt van de eeuwigheid net zoveel als het er toegang toe geeft- en dat ‘het beeld’ dat misschien niet doet, of toch ook (al heb ik nog niet geleerd hoe dat dan werkt, zover ben ik nog niet). Ook dat is de Leegte.

Dat dit alles met menszijn gegeven is, met zelfbewustzijn, en met mijn kunstenaarschap. Dat dit, kortom,  het putje is waaruit ik schep. Dat ik dit weet. Ook dat is de Leegte.

Tot hier toe ben ik gekomen.


Wij zien niet de werkelijkheid; wij zien het beeld dat ons brein maakt van de werkelijkheid. En daarbij kan ons brein zich op de prachtigste manieren vergissen! Precies deze kreukel in het universum is de speelruimte van de kunstenaar: hier voel ik mij thuis.


Ik maak ruimtelijk werk, dat verwijst naar de Leegte- zoiets als wat Zenboeddhisten zien in al wat is: een kreukel in het universum.

Maar uiteindelijk gaat het altijd over de mens, die schitterende vergissing van de evolutie, in al z'n grootsheid en al z'n tragiek...

Schuiven met elementen van VIDE/VOID, spelen met de ruimte, cirkelen rond de leegte.

Okay. Dit wordt de policy wat VIDE/VOID betreft: als je komt kijken laat ik je de expositieruimte binnen, de deur gaat dicht, en je komt er pas uit als je GEZIEN hebt! 

En ik ga uit van minstens een half uur! Ga de stilte, de leegte maar eens aan!